OMMEN/VRIEZENVEEN – Aannemers, die prijsafspraken hebben gemaakt bij een project in Ommen, zijn door de gemeente Ommen niet automatisch te weren bij alle nieuwe opdrachten. Die boodschap geven burgemeester en wethouders aan de politiek. Volgens een inschakelde advocaat mag de gemeente geen “zwarte lijst” hanteren.

Even terug in de tijd. Een bedrijf uit Vriezenveen kreeg de opdracht voor het bouwrijp maken van de Varsenerstraat in Ommen. Twee andere aannemers was ook gevraagd om een bod uit te brengen, maar ze hadden geen interesse. Het trio sprak onderling de inschrijfprijzen af en bepaalde zo wie de opdracht zou winnen. De andere twee zouden een vergoeding van 3.000 euro van de ‘winnaar’ uit Vriezenveen krijgen. Uiteindelijk trok één van de niet-geïnteresseerde partijen (hoofdkantoor in Nijkerk) zich terug uit de afspraak en maakte melding bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM). Die instantie heeft kartelboetes uitgedeeld en spreekt van een “vervalste aanbesteding”. Het bedrijf uit Vriezenveen kreeg een boete van 30.000 euro en de collega’s uit Beerzerveld moesten 15.500 euro betalen. De derde partij bleef zonder boete.

Vertrouwen

De hoogte van de boetes is gebaseerd op de aanneemsom van de aanbesteding (153.250 euro). Een relatief laag bedrag om risico’s te lopen om bij ontdekking andere projecten in Ommen mis te lopen. Burgemeester en wethouders moeten beslissen hoe om te gaan met aanbestedingen, waaraan (een of meer van) de drie hebben meegedaan of willen gaan doen. “De door de ACM vastgestelde overtreding is ernstig. Hoewel het gaat om een relatief beperkte opdracht in financiële omvang, raakt de overtreding aan de kern van het aanbestedingsrecht en het vertrouwen dat de gemeente moet kunnen hebben in een eerlijk en transparant aanbestedingsproces”, aldus het college in een brief aan de gemeenteraad. De drie bedrijven zouden samen in 2005 al eens een vergelijkbare overtreding hebben begaan.

Dilemma

In de raadsbrief wordt gesproken van ‘een dilemma’. De drie ondernemingen voeren op dit moment werkzaamheden uit voor de gemeente, bevinden zich in een fase waarin opdrachten al zijn gegund of dingen mee in lopende aanbestedingen. “Het direct beëindigen van deze werkzaamheden, het intrekken van reeds verleende opdrachten of het uitsluiten in lopende aanbestedingen kan leiden tot langdurige juridische procedures, aanzienlijke vertragingen in projecten met een groot maatschappelijk belang en ongewenste gevolgen voor de continuïteit van gemeentelijke opgaven. Dit los van de vraag of maatregelen juridisch proportioneel zijn.”

Beerzerveld

Er zijn twee lopende aanbestedingen waar minimaal een van de drie bedrijven betrokken is. Het bedrijf uit Beerzerveld is het bouw- en woonrijpmaken van een project in de eigen woonplaats gegund. Die gunning is vervolgens opschort omdat de gemeente “een aantal ontwikkelingen nader wenst te onderzoeken”. Het bedrijf uit Beerzerveld heeft bij die aanbesteding wel aangegeven “dat de uitsluitingsgrond wat betreft overtreding van de Mededingingswet van toepassing is”. En ook dat "zelfreinigende maatregelen" zijn getroffen om herhaling te voorkomen. De gemeente heeft aanvullende vragen gesteld. Dat moet het vertrouwen geven dat deze ondernemer niet opnieuw in de fout gaat. En ook voorkomen dat andere partijen de aanbesteding aanvechten. Naast deze maatregelen worden de drie ondernemingen voor 18 maanden uitgesloten bij nieuwe meervoudige onderhandse aanbestedingen van de gemeente Ommen. Aan een openbare aanbesteding mee doen kan wel.

Geen stok

De aanbesteding voor groot onderhoud wegen 2026-2027 is ook opgeschort. Eerder heeft de gemeente de uitsluitingsgronden wat betreft de Mededingingswet niet van toepassing verklaard. Hiermee kan geen enkele partijen wegens kartelafspraken worden uitgesloten. Ook het trio niet. Volgens de advocaat heeft de gemeente door het eigen handelen “geen stok om mee te slaan”. Ommen neemt die uitsluitingsgronden vanaf nu standaard op bij aanbestedingen. De gemeente wil de schade (als juridische en te veel betaalde kosten) op de drie verhalen.